NAJPOWAŻNIEJSZA MIĘDZYNARODOWA IMPREZA MUZYCZNA W REGIONIE I JEDEN
Z NAJBARDZIEJ ZNANYCH FESTIWALI TEGO TYPU W POLSCE
KALENDARIUM FESTIWALOWE
 
 

Poniedziałek, 28 czerwca, kościół SS Klarysek, godz. 19.30

Koncert inauguracyjny
Renesans w Europie

AFFABRE CONCINUI (Poznań)
Robert Hylla -
kontratenor
Leszek Marciniak -
kontratenor
Przemysław Czekała -
tenor
Piotr Lewandowski -
baryton, kierownik artystyczny
Piotr Dziurla -
bas
Artur Hoffmann -
bas

  • Orlando di Lasso - Bonjour, mon coeur
  • Toinot Arbeau - Pavane
  • Hans Leo Hassler - Feinslieb, du hast mich g'fangen
  • Ach, weh des Leiden
  • Ludwig Senfl - Ach Elslein, liebes Elselein
  • Jacques Arcadelt - Il bianco e dolce cigno
  • John Dowland - A shepherd in a shade
  • George Kirbye - See what a maze of error
  • Thomas Tomkins - Too much I once lamented
  • Giles Farnaby - Consture my meaning
  • Thomas Morley - I love, alas, I love thee
  • Sing we and chant i
  • Giovanni Pierluigi da Palestrina - Missa Papae Marcelli
  • KYRIE
  • GLORIA
  • CREDO
  • SANCTUS
  • BENEDICTUS
  • AGNUS DEI

Koncert współfinansowany przez Starostwo Powiatowe w Nowym Sączu

Liryka stanowiła w muzyce renesansu niesłychanie obszerną i bardzo zróżnicowaną dziedzinę. Wraz z rozwojem idei humanizmu, tematyka ta wzbogaca się o niezliczone nowe wątki. Do kunsztownej, wysoko zorganizowanej polifonii renesansu wkracza wielka, subtelna poezja. Tak dzieje się we Włoszech, gdzie powstaje madrygał – nowa, bardzo ambitna forma, przeznaczona dla subtelnych koneserów sztuki i rozwijająca się głównie w kręgu dworskim. Kompozytorzy sięgają po wiersze Petrarki, Sanazzara, Guariniego, Tassa; madrygał bywa poważny i nastrojowy, czasem melancholijny, urzeka liryzmem (jak choćby wykonywany dziś Il bianco e dolce cigno Arcadelta. Madrygały pisali wszyscy, którzy zetknęli się z kulturą renesansowej Italii – a więc rodowici Włosi (na czele z Luca Marenzio, wspaniałym melodystą i malarzem muzycznym) i tzw. oltremontagni (przybysze zza gór, czyli Alp) – Verdelot, Arcadelt, Rore, Willaert, Monte i Lasso.

Włoski madrygał okazał się także inspirujący dla Anglików epoki Elżbietańskiej. To właśnie w Anglii powstała narodowa replika madrygału włoskiego; w tym czasie madrygały komponowali i śpiewali wszyscy – od dworu królewskiego po szerokie kręgi kulturalnego mieszczaństwa. Madrygały angielskie są mniej wyrafinowane niż włoskie – choć zdarzają siew wyjątki, jak np. figurujące w programie dzisiejszego koncertu silnie schromatyzowane Construe my meaning Farnaby’ego. Stanowią jednak piękne przykłady dojrzałej renesansowej liryki, pełnej harmonijnej równowagi i umiaru.

Również w Niemczech szybko pojawiła się twórczość w nowym, włoskim stylu. Najwybitniejszym twórcą na tym polu był Hans Leo Hassler, znający doskonale włoska muzykę z czasów studiów u Andrea Gabrielego w Wenecji.

***

Religijna muzyka Palestriny to świat pozbawiony zaskakujących interwałów, emocjonalnego zaangażowania, czy egzotycznego kolorytu. Jest to styl normatywny, uporządkowany szczegółowymi regułami. Wszystkie kadencje przygotowane są zawsze starannie, dysonanse traktowane troskliwie (nigdy jako narzędzie ekspresji), melodyka natomiast pozbawiona większych zaskakujących skoków. Jest to ponadto muzyka obiektywna, wyrażająca uczucia całej społeczności katolickiej a nie subiektywne przeżycia kompozytora.

W jego utworach istotne jest plastyczne i czytelne przedstawienie tekstu, co wpłynęło z kolei na kształtowanie rytmiki, bardziej rozwiniętej tylko w rzadkich fragmentach melizmatycznych. W ten sposób realizował kompozytor wytyczne Soboru Trydenckiego, By opracowywać tekst w czytelny i zrozumiały sposób. On przecież, zgodnie z soborowymi postulatami, miał być ważniejszy niż sama muzyka, która tylko liturgię oprawia, pełni wobec niej rolę służebną, jest jednym z elementów kultu. Ten styl, charakteryzujący dojrzałe kompozycje Palestriny, odnajdziemy już także w Missa Papae Marcelli, skomponowanej w roku 1555. Takie właśnie są części Gloria i Credo. Msza jest jednak dość szczególnym przykładem, pogodzenia dwóch stylów. W pozostałych częściach, powraca Palestrina do skomplikowanego stylu swoich wczesnych utworów, nawiązując tym samym do polifonii mistrzów z Północnej Europy, u których kształcił się przecież w młodości. Godne uwagi jest tu szczególnie Agnus Dei II, z bardzo złożonym kanonem. Missa Papae Marcelli jest więc jednocześnie pożegnaniem z przeszłością i zapowiedzią nowej drogi, której trzymał się Palestrina już do końca życia i którą kroczyć miały kolejne pokolenia twórców kościoła katolickiego. Pontyfikat tytułowego papieża Marcelego trwał zaledwie trzy tygodnie. Z przekazów wiemy, że krótko przed śmiercią zwołał swoją kapelę, aby w godziwy sposób opiewać Mękę i śmierć Zbawiciela. Palestrina podjął się tej próby. Pisząc Mszę starał się jednocześnie udowodnić Papieżowi, że polifonia może być naraz złożona i zrozumiała, skomplikowana i wywołująca wrażenie. Debatę nad stylem i funkcją muzyki kościelnej, kontynuowaną później na Soborze Trydenckim, rozpoczął właśnie podczas swego krótkiego pontyfikatu papież Marceli II. Msza jemu dedykowana mogła wiec stanowić punkt wyjścia dla dalszego precyzowania zasad obowiązujących w reformowanej muzyce kościoła katolickiego.

Missa Papae Marcelli to jedna z sześciu swobodnie skomponowanych mszy Palestriny, w których nie posłużył się on jedną konsekwentnie wybraną techniką. Jest to muzyka piękna, stateczna i wyważona, zdradzająca wielką łatwość pisania i talent kompozytora. Jego twórczość stała się sztandarową muzyką kontrreformacji a jej styl obowiązywał w kościele jeszcze długo po śmierci kompozytora. Niewątpliwie z tego też powodu całkiem do niedawna funkcjonował stereotyp, zgodnie z którym twórczość Palestriny miałaby być jedyna reprezentatywną muzyka epoki Renesansu.

AFFABRE CONCINUI (The Polish Chamber Singers) został założony w 1983r. w Poznaniu. Członkowie zespołu są wychowankami dwóch znanych poznańskich chórów chłopięco-męskich S. Stuligrosza i J. Kurczewskiego. Po trzech latach, w czasie których krystalizował się skład zespołu i powstawał szeroki repertuar, zespół zadebiutował koncertem kolędowym w Gdańsku.

Od tego momentu koncertuje w największych ośrodkach kraju (m.in. Warszawa, Bydgoszcz, Gdańsk, Katowice, Kraków, Łódź, Poznań, Szczecin, Wrocław), a także poza jego granicami (Anglia, Austria, Belgia, Czechy, Dania, Finlandia, Francja, Hiszpania, Holandia, Korea Płd., Liban, Niemcy, Stany Zjednoczone, Szwajcaria, Tajwan, Turcja, Ukraina, Watykan, Włochy). Zespół inaugurował Tarnowski Tydzień Talentów (1987), Poznańską Wiosnę Muzyczną (1989), Festiwal Muzyki w Łańcucie (1991), Międzynarodowy Festiwal "Wratislavia Cantans" (1996); występował na festiwalach muzycznych między innymi w Bejrucie, Brnie, Bydgoszczy, Cieszynie, Lublinie. Był gościem Dni Sztuki Wokalnej im. Ady Sari w Nowym Sączu (1997). Kilkakrotnie występował podczas Festiwalu Gwiazd w Międzyzdrojach. W 1988r. został laureatem Międzynarodowego Konkursu Wokalnego w Gorycji (Włochy) w kategorii zespołów kameralnych, a w 1994 laureatem II nagrody XLII Międzynarodowego Konkursu Wokalnego w Arezzo (Włochy).

W 1987 roku redakcja "Głosu Wielkopolskiego" przyznała zespołowi Medal Młodej Sztuki, a w marcu 1995 został uhonorowany Nagrodą Muzyczną Benedykty '94 w kategorii Benedykt Publiczności. Reprezentował kraj na Wystawie Światowej EXPO '92 w Sewilii, w 1995 roku podczas Festiwalu Kultury Polskiej na Tajwanie, w 1996 na Światowym Forum Ekonomicznym w Davos (Szwajcaria), na koncertach podczas Igrzysk Olimpijskich w Atlancie oraz na kolejnej wystawie EXPO w Hanowerze w 2000r. Affabre Concinui zarejestrował wiele programów radiowych i telewizyjnych dla stacji polskich i zagranicznych.

W 1991 roku nagrał pierwszą płytę kompaktową z muzyką polskiego renesansu dla francuskiego dystrybutora (Harmonia Mundi), wysoko ocenioną przez krytyków specjalistycznego miesięcznika "Diapason". Kolejno ukazywały się następne płyty: aranżacje utworów F. Chopina wspólnie z L Szafran i zespołem Walk Away; płyta z repertuarem od XVI w. do XX w. pt. Od .Morleya do McCartneya; kolędy Boże Narodzenie z Affabre Concinui, Znaszli ten kraj z polskimi pieśniami romantycznymi, Lata dwudzieste, lata trzydzieste z polskimi i światowymi przebojami tego okresu, dwie płyty z dawną muzyką sakralną oraz Poważni niepoważnie z żartami muzycznymi.

W roku 1997 w Korei Płd. Ukazała się płyta live, będąca rejestracją koncertów zespołu. Pod koniec 2001 roku została wydana płyta Great Pretenders z największymi światowymi przebojami z lat 50, 60 i 70-tych, a w 2002 roku zespół nagrał płytę z madrygałami renesansowymi.

Repertuar zespołu obejmuje ponad 300 utworów, począwszy od muzyki renesansu po muzykę współczesną. Wymienić można takich kompozytorów jak: G. P. da Palestrina, B. Pękiel, Wacław z Szamotuł, T. Tallis, Orlando di Lasso, T. Morley, J. Dowland, F. Schubert, R. Schumann, F. Mendelssohn, F. Chopin, St. Moniuszko, F. Poulenc, K. Penderecki, K. Dębski. W repertuarze znajdują się także standardy jazzowe oraz kolędy polskie i różnych narodów.

Nazwa affabre concinui wywodzi się z łaciny i oznacza " idealnie współbrzmiąc", co jest artystycznym credo zespołu.

 
 
© MGOK Stary Sącz 2004 -------------------- strona główna