CZWARTEK, 30 CZERWIEC, KOŚCIÓŁ PARAFIALNY P.W. ŚW. ELŻBIETY

godz. 19.30 - Dżalaloddin Rumi - perski poeta mistyczny

Mariusz KOLUCH - śpiew, tanbur, darabuka, Jacek ZIOBRO - setar, darabuka, Bartłomiej SZCZEPAŃSKI - daf, darabuka

PROGRAM:
. Gazal 208 w przekładzie Marka Smurzyńskiego
(...) wejrzyj na mnie wejrzyj na mnie utulić twój żal
przybyłem
ze mną radość ze mną radość z bezimienia się wybiłem
zeszło tyle setek lat nim na mowę się zdobyłem...
. Gazal 208 w oryginalnej wersji językowej
. Sohbat(rozmowa) utwór instrumentalny
. Gazal 17 w oryginalnej wersji językowej
mnie kochankiem mnie wiankiem mnie miłością spalający
tyś kochankiem tyś wiankiem bądź mi panem czci
strzegącym
. Gazal 284 w oryginalnej wersji językowej
(...) tyś to tyś to mym ogrodem mym ogrodem
wyjaw wyjaw to co we mnie skute lodem
. Gazal 210 w oryginalnej wersji językowej
martwy byłem oto żyję z płaczu w radość się wzbiję
w królestwie miłości jam panem wieczności
. Gazal 210 w przekładzie Marka Smurzyńskiego

Nb. Ponieważ poezje Rumiego nie mają tytułów, podano numery którymi są opatrzone w publikacji: The selection of the Ghazals of Jalal ad-Din Mohammad Balchi (Rumi) by Dr Mohammad Reza Shafi Kadkani Tehran 1370 (1991).

Projekt zrealizowano przy pomocy finansowej Ministerstwa Kultury

Dżalaloddin Rumi to postać niezwykła, wymykająca się jakiejkolwiek klasyfikacji. Duchowy nauczyciel, poeta mistyczny, twórca i mistrz zakonu wirujących derwiszów, sufi. Moulana (Nasz Mistrz), jak mówiono kiedy żył i mówi się dzisiaj. Urodził się w 1207 roku w mieście Balchu (dzisiejszy Afganistan). Jego ojciec, Bahaoddin Walad był bardzo szanowanym teologiem, jurystą i mistykiem. Groźba najazdu mongolskiego na imperium Perskie zmusiła ok. 1220 roku całą rodzinę Dżalaloddina do emigracji. W 1228 roku osiedli w Konii (Turcja), w tym mieście Moulana spędził resztę swojego życia. Po śmierci ojca, Rumi przejął jego stanowisko nauczyciela w medresie. W tym czasie został również wprowadzony w tajniki sufizmu przez byłego ucznia jego ojca Borhanoddina Mahakika. Do 1244 roku Dżalaloddin Rumi wiedzie spokojne życie nauczyciela religijnego. W tym roku bowiem spotkał Szamsa z Tabryzu, człowieka, który odmienił jego życie. Szams z Tabryzu był wędrownym derwiszem, mędrcem - to właśnie on rozpalił „mistyczny ogień” w duszy Rumiego, inspirację do duchowych rozważań i poetyckiej twórczości. Wędrowny derwisz wywarł również wielki wpływ na życie Moulany.

Rumi stał się nie tylko poetą, słuchał również muzyki i śpiewał. Prawdopodobnie to również Szams z Tabryzu nauczył Rumiego ruchu wirowego, który pełni istotną rolę w mistycznych ceremoniach zakonu Moulany. Nie dla wszystkich jednak ta mistyczna więź była zrozumiała, grupa uczniów Rumiego postanowiła pozbyć się „intruza” i cel osiągnęła. Szams z Tabryzu zniknął równie nagle jak się pojawił, być może został zamordowany, ale nie ma co do tego pewności. Rozpacz poety po stracie przyjaciela była równie wielka, jak erupcja jego poetyckiego geniuszu, wyrażonego w zbiorze pt. „Dzieła Szamsa z Tabryzu”. Do śmierci, która nastąpiła w 1273 roku, Rumi naucza i tworzy, stając się dla wielu ludzi autorytetem najwyższej rangi, nazywany jest Moulana (Nasz Mistrz). Mimo iż Mistrz nigdy o to nie zabiegał, jego uczniowie zorganizowali się w małe grupy, które w późniejszym czasie przekształciły się w zakon Moulany, kultywujący do dzisiaj duchową spuściznę Dżalaloddina Rumiego. Twórczość poetycka Rumiego, szalenie różnorodna, zachwyca swoim pięknem i uwodzi metafizyczną głębią. Jego spuścizna literacka jest niezwykle obszerna, oprócz wspomnianego wyżej zbioru dedykowanego Szamsowi z Tabryzu, należy wymienić Masnawi (epicki utwór pisany wierszem), „Rozmowy przy stole” (Fihi ma Fihi), Listy (Maktubat). Wiele utworów Rumiego porusza temat miłości do Boga, który przedstawiony jest jako Kochanek, a poszukująca z Nim kontaktu dusza ludzka jako Kochająca. Drogą wiodącą do Boga jest miłość, warunkiem uzyskania przez człowieka wewnętrznej harmonii jest bezwarunkowa miłość jaką Go darzymy.

Nasza ziemska egzystencja to tylko etap przejściowy, kiedy ją zakończymy powracamy do Boga, rozpłyniemy się w Nim. Poezja Rumiego jest jak ocean - rozległa i nieprzewidywalna, cicha i pogodna, gwałtowna i żarliwa. Bogata w metafory i prosta w skojarzeniach, klarowna w formie i zawoalowana tajemnicą przekazu. Projekt „Dżalaloddin Rumi - perski poeta mistyczny” to skromny muzyczny hołd oddany wielkiemu poecie i mistykowi. Poezja Maulany jest dla mnie stałym źródłem inspiracji i kontaktu ze sztuką najwyższych lotów, jest zasobnym spichlerzem pełnym nauk i przestróg. Każdy znajdzie tu coś dla siebie, derwisz rozpocznie swój ekstatyczny taniec, „zdyszany życiem” człowiek zachodu przystanie na chwilę. Dotarła do mnie wiadomość, że Rumi to najpoczytniejszy poeta w USA - to całkiem możliwe! Utwory muzyczne zawarte w projekcie są moimi autorskimi kompozycjami, których powstanie zainspirowała szeroko rozumiana muzyka perska. Projekt został zrealizowany dzięki inspiracji i pomocy doktora Marka Smurzyńskiego, iranisty, tłumacza literatury perskiej, wykładowcy Uniwersytetu Jagiellońskiego. Dzięki jego osobistemu zaangażowaniu, możecie Państwo zapoznać się z fragmentami, nigdzie jeszcze niepublikowanych przekładów poezji Rumiego. Bardzo dziękuję za nieocenioną pomoc przy realizacji projektu: pani Hayedeh Vambakhsh Smurzyńkiej - wykładowcy języka perskiego, prof. dr hab. Andrzejowi Pisowiczowi - orientaliście, wykładowcy Uniwersytetu Jagiellońskiego, Annie i Mohammadowi Rasouli, Jackowi Ziobro.

Mariusz KOLUCH - absolwent Wydziału Wokalno- Aktorskiego Akademii Muzycznej w Krakowie. Jego zainteresowania skupiają się głównie na muzyce etnicznej różnych narodów. Jest entuzjastą nietypowych w swym brzmieniu azjatyckich technik wokalnych. Współpracuje z Operą i Operetką w Krakowie („Gwałt na Lukrecji” Brittena, „Och, Pinokio” Vortina). Jest autorem kilku projektów muzycznych: Aszukebi (pieśni gruzińskie) Dawne pieśni Armenii Modern- -Etno (dwadzieścia wieków śpiewu) Bono-Malo (o aniołach dobrych i złych) Koluch&Chawejrim(pieśni żydowskie oraz utwory inspirowane muzyką żydowską). Ważniejsze prezentacje: Starosądecki Festiwal Muzyki Dawnej, AUDIO-ART Festival w Krakowie, VI Międzynarodowy Festiwal Gombrowiczowski w Radomiu, II Ogólnopolskie Dni Judaizmu w Katowicach, XI Festiwal Operowy w Bydgoszczy.

Jacek ZIOBRO - absolwent Akademii Muzycznej w Krakowie (Wydział Edukacji Muzycznej). Śpiewak Chóru Polskiego Radia w Krakowie, z którym dokonał wielu nagrań radiowych i telewizyjnych. Multiinstrumentalista (trąbka, gitara basowa, setar, śpiew) od kilku lat stale współpracujący z Mariuszem Koluchem (Koluch&Chawejrim, Aszukebi, Modern-Postmodern, Angakok).

Bartłomiej SZCZEPAŃSKI - absolwent Akademii Muzycznej w Krakowie w klasie Jana Pilcha. Laureat Ogólnopolskich Przesłuchań Perkusyjnych w Opolu. Lider nieistniejącej już grupy jazzowej Red Tag. Współpracuje z Teatrem Witkacego w Zakopanem oraz krakowskim Teatrem KTO. Obecnie na stałe związany z krakowskim zespołem klezmersko- jazzowym Max Klezmer Band (zespół koncertuje w całej Polsce oraz krajach Europy Zachodniej). Jego zainteresowania muzyką etniczną zaowocowały współpracą z Mariuszem Koluchem w projekcie Koluch&Chawejrim.

 

godz. 21.00 - VIRYA - kontemplacyjna tradycja Karpat

KARPATY MAGICZNE: Anna NACHER - głos, miniharmonium, gitara, drumla, gongi i instr. elektroniczne, Marek STYCZYŃSKI - pasterskie instrumenty dęte: fujara dietviańska, koncovka, pistiala oraz koncha, trąby pasterskie, didjeridu, łuk muzyczny, drumla, instr. perkusyjne, elektronika

PROJEKT KARPATY MAGICZNE powstał w 1998 roku i od tej pory uprawia muzykę z pogranicza akustycznego ambientu i elektroakustycznej muzyki improwizowanej, eksperymentując z przetwarzaniem brzmienia instrumentów etnicznych i głosu. Projekt konsekwentnie proponuje własne podejście do problemu zachowania tradycji kulturowej Karpat, skupiając się bardziej na jej otwartości na innowacje, improwizacji, wielokulturowości źródeł i hybrydyczności form muzycznych niż na konserwacji dawnych jej przejawów. Dlatego też obok archaicznych instrumentów i praktyk muzycznych w nagraniach i koncertach Projektu usłyszeć można nowe podejście do brzmienia, instrumenty elektroniczne, a także instrumenty występujące do niedawna w innych kręgach kulturowych. W centrum zainteresowania twórców Projektu pozostaje mało znany ślad karpackiej muzyki kontemplacyjnej. Praktykuje się go w solowych kompozycjach na fujarę dietviańską (dwumetrowy flet z drewna bzu czarnego) oraz w archaicznych pieśniach zwanych na Słowacji travnicami. Stare techniki wokalne, praktykowane w Karpatach i Bałkanach, zachowują do dnia dzisiejszego wiele z dawnego podejścia do muzyki.

Zainteresowanie elementami muzyki kontemplacyjnej i instrumentami traktowanymi jako ważny przejaw kultury duchowej zawiódł Projekt Karpaty Magiczne na Bałkany i do Azji, bez których zrozumienie fenomenu kulturowej tradycji Karpat byłoby niemożliwe. Projekt koncertował dotąd na Litwie, Słowacji, Ukrainie, Mołdawii i Czechach, na Węgrzech, w Niemczech, Szwajcarii, Holandii, Belgii, Szwecji, Francji i USA. W Polsce Projekt Karpaty Magiczne koncertuje regularnie i realizuje poboczne projekty muzyczne zatytułowane biomuzyka i ethnoise. Muzycy mają na swym koncie kilkanaście płyt CD wydanych w Polsce, Niemczech i USA recenzowanych w światowej prasie muzycznej. Projekt Karpaty Magiczne współpracuje z teatrami (Teatr Snów z Gdańska, Teatr Łaźnia i Łaźnia Nowa z Krakowa), realizował muzykę ilustracyjną do filmów dokumentalnych emitowanych przez Telewizję Polską oraz chętnie łączy koncerty z akcjami multimedialnymi. Wcielając w życie nomadyczny, karpacki styl życia muzycy PKM wiele podróżują, o czym przeczytać można w ich trzech książkach: UCHO JAKA Muzyczne podróże od Katmandu do Santa Fe, SŁOWACJA karpackie serce Europy, SPISZ od Pienin do Raju wydanych przez Wydawnictwo Bezdroża z Krakowa (www.bezdroza.com.pl) Muzycy Projektu Karpaty Magiczne prowadzą autorskie warsztaty pracy z głosem, muzyczne i etnobotaniczne oraz własną, niezależną Galerię „Stary Dom” w Nowym Sączu. /www.magiccarpathians.com/

Anna NACHER - doktorantka UJ, wokalistka i gitarzystka, autorka warsztatów „Odzyskać głos”, pisarka

Marek STYCZYŃSKI - specjalista w dziedzinie ochrony przyrody, muzyk i etnobotanik

 
  strona główna